مرجع تخصصی مدیریت دعاوی ساخت | دکترکلیم (drclaim.ir)
از لحظه تحویل کارگاه تا تحویل موقت، پیمانکار در برابر آتشسوزی، سرقت، خسارت به همسایگان و حتی حوادث بیمهنشده، مسئولیتهای سنگینی بر عهده دارد. ماده ۲۱ شرایط عمومی پیمان (نشریه ۴۳۱۱)، یکی از مفصلترین و کاربردیترین مواد این نشریه، در هشت بند «الف» تا «ح»، حفاظت از کار، بیمه اجباری، مسئولیت در قبال شخص ثالث و ضمانت اجرای کوتاهی از این تعهدات را تعیین کرده است؛ مقرراتی که نادیده گرفتن هر بخش از آن، میتواند پیمانکار را در برابر خسارتهای میلیاردی و کارفرما را در برابر دعاوی اشخاص ثالث قرار دهد.
ماده ۲۱ در فصل دوم شرایط عمومی پیمان -با عنوان کلی تاییدات و تعهدات پیمانکار- جای گرفته و تحت عنوان «حفاظت از کار و شخص ثالث، بیمه کار، مراقبتهای لازم»، مجموعهای گسترده از تعهدات ایمنی، حفاظتی و بیمهای پیمانکار را در طول اجرای پروژه تعیین میکند. این ماده در هشت بند تنظیم شده که هر یک، یک لایه متفاوت از مسئولیت را پوشش میدهد: از حفاظت فیزیکی کارگاه گرفته تا بیمه اجباری، مسئولیت در برابر همسایگان، تامین روشنایی و علائم ایمنی، مدیریت معابر عمومی، و در نهایت، ضمانت اجرای کوتاهی پیمانکار.
اهمیت این ماده در آن است که تقریباً هیچ ادعای خسارتی در پروژههای عمرانی -از آتشسوزی کارگاه گرفته تا شکایت همسایه از ریزش نخاله ساختمانی- بدون ارجاع به یکی از بندهای این ماده قابل تحلیل نیست. به همین دلیل، شناخت دقیق مرز میان مسئولیت پیمانکار، مسئولیت کارفرما و پوشش بیمهای، برای هر دو طرف پیمان حیاتی است.
ماده ۲۱ شرایط عمومی پیمان، تحت عنوان «حفاظت از کار و شخص ثالث، بیمه کار، مراقبتهای لازم»، تعهدات پیمانکار و کارفرما را در هشت بند «الف» تا «ح» به شرح زیر تعیین کرده است:
بند الف- حفاظت از کارها و اموال کارگاه: پیمانکار از روز تحویل کارگاه تا روز تحویل موقت عملیات موضوع پیمان، مسؤول حفظ و نگهداری کارهای انجام شده، مصالح، تجهیزات، ماشینآلات و ابزار، زمینها، راهها، تاسیسات و بناهایی میباشد که زیر نظر و مراقبت او قرار دارد، و به همین منظور، اقدامات لازم را برای نگهداری و حفاظت آنها در داخل کارگاه در مقابل عوامل جوی و طغیان آب رودخانهها و سرقت و حریق و مانند اینها به عمل میآورد.
بند ب- مسئولیت در قبال شخص ثالث و املاک مجاور: پیمانکار در چارچوب مقررات و دستورالعملهای حفاظت فنی و بهداشت کار، مسؤول خسارتهای وارد شده به شخص ثالث در محوطه کارگاه است، و در هر حال، کارفرما در این مورد هیچ مسئولیتی به عهده ندارد. کارفرما و مهندس مشاور میتوانند در صورت مشاهده عدم رعایت دستورالعملهای حفاظت فنی و بهداشت کار، دستور توقف بخشی از کار را که دارای ایمنی لازم نیست تا برقراری ایمنی طبق دستورالعملهای یادشده صادر نمایند. در این حالت، پیمانکار حق مطالبه خسارت در اثر دستور توقف کار را ندارد. پیمانکار متعهد است که تدابیر لازم برای جلوگیری از وارد شدن خسارت و آسیب به املاک مجاور اتخاذ نماید، و اگر در اثر سهلانگاری او خسارتی به املاک و تاسیسات مجاور یا محصول آنها وارد آید، پیمانکار مسؤول جبران آن میباشد.
بند ج- بیمه کارهای موضوع پیمان: پیمانکار مکلف است که پیش از شروع کار، تمام یا آن قسمت از کارهای موضوع پیمان را که در اسناد و مدارک پیمان تعیین شده است، در مقابل مواردی از حوادث مذکور در اسناد یادشده به نفع کارفرما نزد موسسهای که مورد قبول کارفرما باشد بیمه نموده و بیمهنامهها را به کارفرما تسلیم کند. بیمهنامهها باید تا تاریخ تحویل موقت اعتبار داشته باشد؛ تا زمانی که تحویل موقت انجام نشده است، پیمانکار مکلف است که بیمهنامهها را تا مدتی که لازم است تمدید کند. کارفرما هزینههای مربوط به بیمه به شرح پیشگفته را در مقابل ارائه اسناد صادر شده از سوی بیمهگر، عیناً به بیمهگر پرداخت میکند. آن قسمت از هزینههای بیمه که مربوط به مدت تاخیر غیرمجاز پیمانکار میباشد، به حساب بدهی پیمانکار منظور میشود.
رویه بروز حادثه بیمهشده: در صورت بروز حادثهای که باعث از بین رفتن تمام یا قسمتی از کارهای انجام یافته و مصالح و تجهیزات پایکار شود، پیمانکار موظف است که اولاً مراتب را فوراً به کارفرما و مهندس مشاور و طبق مقررات بیمه به بیمهگر اطلاع دهد، ثانیاً طبق دستور کارفرما و مهندس مشاور، کارها را به حالت اولیه بازگرداند. برنامه زمانی انجام کارهای پیشگفته توسط پیمانکار تهیه میگردد و پس از تایید مهندس مشاور و کارفرما به اجرا درمیآید. کارفرما خسارتهای وارد شده بر آنچه را که بیمه شده است از بیمهگر وصول مینماید و مبلغ وصولشده را برای تجدید عملیات به تناسب پیشرفت کار و طبق هزینههای تمامشده، اعم از هزینههای مستقیم و غیرمستقیم (بالاسری)، با تایید مهندس مشاور به تدریج تا اعاده کار به حالت اولیه به پیمانکار پرداخت میکند.
کفایت بیمه و تعیین موارد مشمول: کارفرما باید کارهای موضوع پیمان را به نحوی بیمه کند که در صورت بروز حادثه، خسارت دریافتی از بیمهگر برای اعاده کارها به حالت اولیه کافی باشد. در صورتی که تکلیف بیمه کار در اسناد و مدارک پیمان تعیین نشده باشد، پیش از شروع کار، پیمانکار چگونگی بیمه کار را از کارفرما استعلام مینماید و کارفرما در مدت ده روز کارها و حوادث مشمول بیمه را تعیین و به پیمانکار ابلاغ میکند تا پیمانکار طبق مفاد این بند، در مورد بیمه کار اقدام کند. اگر کارفرما عملیات موضوع پیمان را بیمه نکند، در صورت وقوع حادثه، جبران خسارتهای وارد شده به عهده او میباشد.
بند د- بیمه تاسیسات موقت و ماشینآلات پیمانکار: پیمانکار موظف است که تمام ساختمانها و تاسیسات موقت، ماشینآلات و ابزار و وسایل کارگاه را، که متعلق به او یا در اختیار اوست و برای انجام عملیات موضوع پیمان به کار میگیرد، به هزینه خود بیمه کند و رونوشت بیمهنامهها را به کارفرما تسلیم نماید. ماشینآلات و ابزاری را که کارفرما در اختیار پیمانکار قرار میدهد، کارفرما بیمه میکند.
بند ه- روشنایی و علائم ایمنی: پیمانکار موظف است که روشنایی قسمتهایی از داخل کارگاه را که باید روشن باشد تامین کند، و همچنین تمام علائم راهنمایی و خطر و وسایل حفاظتی، و در صورت لزوم حصارکشی را فراهم نماید و تعداد کافی نگهبان و مراقب در هر جا که لازم باشد، بگمارد.
بند و- مدیریت معابر عمومی و حملونقل: پیمانکار متعهد است که عملیات اجرایی خود را طوری انجام دهد که راه عبور مناسبی در پیادهرو و سوارهرو برای عبور و مرور رهگذران و وسایط نقلیه همواره باز بماند و مصالح خود را در محلهایی انبار کند که موجب ناراحتی یا زحمت ساکنان اطراف، یا رهگذران نشود. استفاده از ماشینآلات و ابزار در ساعات عادی کار و صدای ناشی از آن، و همچنین استفاده از راههای معین برای انجام عملیات، مزاحمت تلقی نمیشود. در مواردی که اجرای کار ایجاب کند که قسمتی از سوارهرو یا پیادهرو موقتاً و با اطلاع مهندس مشاور یا مهندس ناظر بهکلی مسدود شود، پیمانکار باید با کسب مجوز لازم از مقامات محلی، عبور و مرور را با راههای انحرافی که مسیر آنها باید به تایید مهندس مشاور برسد، تامین کند؛ کارفرما نیز مساعدت لازم را برای تحصیل مجوزهای مورد نیاز به عمل میآورد. اگر ترتیب احتساب و پرداخت هزینه ایجاد و نگهداری راههای انحرافی در اسناد و مدارک پیمان معین نشده باشد، این هزینهها به عهده پیمانکار است. پیمانکار همچنین متعهد است که در حمل مصالح و ماشینآلات و عبور آنها از راهها، پلها و تونلها، قوانین، مقررات و استانداردها را رعایت کند و اگر عبور ماشین یا مصالحی ترتیب خاصی را ایجاب کند، با نظر کارفرما یا مهندس مشاور اقدام نماید؛ هرگاه پیمانکار برخلاف مفاد این بند رفتار کند، مسؤول جبران خسارتهای وارد شده میباشد.
بند ز- انتظامات کارگاه: پیمانکار متعهد است که انتظامات کارگاه را تامین کند و از ورود اشخاص غیرمجاز و کسانی که باعث اختلال نظم کارگاه میشوند، خود یا توسط مقامات انتظامی جلوگیری کند.
بند ح- ضمانت اجرا در صورت کوتاهی پیمانکار: هرگاه پیمانکار در اجرای تمام یا قسمتی از موارد درجشده در این ماده سهلانگاری یا کوتاهی کند و از انجام تعهداتی که طبق آن بهعهده گرفته است خودداری نماید، کارفرما حق دارد آن تعهدات را بهجای پیمانکار انجام دهد و هزینههای انجامشده و خسارت وارده را بهاضافه پانزده درصد به حساب بدهی پیمانکار منظور کرده و از مطالبات وی کسر نماید. در این صورت، هرگونه ادعای پیمانکار نسبت به این قبیل پرداختها و همچنین نسبت به تشخیص کارفرما، خواه از نظر اساس تخلف و خواه از نظر مبلغ پرداختی، بیاثر میباشد.
نکته ساختاری مهم آن است که ماده ۲۱ دو نوع بیمه کاملاً متفاوت را از هم تفکیک میکند: بیمه «کارهای موضوع پیمان» به نفع کارفرما (بند ج)، و بیمه «تاسیسات موقت و ماشینآلات پیمانکار» به هزینه خود پیمانکار (بند د). خلط این دو نوع بیمه، یکی از شایعترین منابع اختلاف در تسویه خسارت است.
با وجود جزئیات نسبتاً دقیق ماده ۲۱، اجرای آن در عمل با ابهامات و منازعات جدی همراه است که میتواند سرنوشت مالی پروژه و روابط پیمانکار، کارفرما و اشخاص ثالث را تحت تاثیر قرار دهد:
| # | چالش | پیامد عملی |
|---|---|---|
| ۱ | ابهام در حدود جغرافیایی «محوطه کارگاه» برای تعیین قلمرو مسئولیت پیمانکار نسبت به شخص ثالث (بند ب) | اختلاف در اینکه آیا خسارت رخداده در مسیرهای دسترسی خارج از محدوده اصلی کارگاه نیز مشمول مسئولیت پیمانکار است یا خیر. |
| ۲ | دشواری اثبات یا نفی «سهلانگاری» پیمانکار در خسارت به املاک مجاور | معیار عینی روشنی برای احراز تقصیر در متن ماده وجود ندارد و اثبات آن اغلب نیازمند کارشناسی فنی مستقل است. |
| ۳ | خلط میان بیمه «کارهای موضوع پیمان» (بند ج، به نفع کارفرما) و بیمه «تاسیسات موقت و ماشینآلات پیمانکار» (بند د، به هزینه پیمانکار) | در بروز خسارتهای ترکیبی (مثلاً آتشسوزی که هم به کار انجامشده و هم به ماشینآلات پیمانکار آسیب میزند)، تعیین مرجع پرداخت هر بخش محل اختلاف است. |
| ۴ | ابهام در معیار «کفایت» مبلغ بیمه برای اعاده کارها به حالت اولیه | کارفرما و پیمانکار ممکن است بر سر اینکه آیا مبلغ بیمه تحصیلشده واقعاً برای بازسازی کامل کافی بوده، اختلافنظر داشته باشند. |
| ۵ | عدم تعیین ضمانت اجرای مشخص برای تاخیر کارفرما در پاسخ به استعلام دهروزه پیمانکار درباره موارد مشمول بیمه | در صورت سکوت طولانی کارفرما، پیمانکار در وضعیت نامعلومی از نظر شروع یا عدم شروع کار قرار میگیرد. |
| ۶ | ابهام در دامنه مسئولیت کارفرما در صورت عدم بیمه کردن کارهای موضوع پیمان | پرسش اینکه آیا مسئولیت کارفرما در این حالت به همان سقفی محدود است که بیمه میبایست پوشش میداد، یا نامحدود است. |
| ۷ | دشواری تفکیک دقیق سهم هزینه بیمه مرتبط با «تاخیر غیرمجاز پیمانکار» از سایر اجزای حق بیمه | محاسبه این سهم، مستلزم تحلیل دقیق تقویم پیشرفت واقعی کار در مقابل برنامه زمانی تفصیلی است. |
| ۸ | ابهام در تناسب و انصاف جریمه پانزدهدرصدی موضوع بند ح نسبت به شدت واقعی کوتاهی پیمانکار | پیمانکاران گاه این نرخ ثابت را نامتناسب با کوتاهیهای جزئی میدانند، در حالی که متن ماده هیچ تفکیکی بر اساس شدت تخلف قائل نشده است. |
| ۹ | دشواری تشخیص عینی «ایمنی لازم» موضوع بند ب برای توجیه دستور توقف کار توسط کارفرما یا مهندس مشاور | پیمانکار ممکن است دستور توقف را غیرموجه بداند در حالی که بهصراحت حق مطالبه خسارت ناشی از این توقف را ندارد. |
| ۱۰ | همپوشانی موضوعی ماده ۲۱ (بند ج و د) با ماده ۴۳ (حوادث قهری) در تعیین مرجع جبران خسارت هنگام همزمانی حادثه قهری و پوشش بیمهای | لازم است هر دو ماده بهصورت توامان و با رعایت ارجاعات متقابل تحلیل شوند تا از تعیین نادرست مسئول جبران خسارت جلوگیری شود. |
| ۱۱ | عدم تعیین سقف زمانی مشخص برای الزام پیمانکار به تمدید بیمهنامهها در صورت تاخیر طولانی در تحویل موقت | این تعهد عملاً نامحدود است و میتواند هزینه بیمه پیمانکار را در پروژههای با تاخیر طولانی بهطور قابل توجهی افزایش دهد. |
| ۱۲ | ابهام در مصادیق دقیق «مقامات محلی» و «مقامات انتظامی» موضوع بندهای و و ز برای اخذ مجوز یا تامین امنیت | در پروژههای واقع در حوزه چند نهاد محلی، ممکن است تعیین مرجع صادرکننده مجوز، خود محل اختلاف شود. |
برای مواجهه صحیح با یک خسارت یا اختلاف ناشی از ماده ۲۱، لازم است این ماده در کنار مجموعهای از مواد مرتبط شرایط عمومی پیمان و قواعد عام مسئولیت مدنی بررسی شود:
| مرجع | موضوع | کاربرد در تحلیل ماده ۲۱ |
|---|---|---|
| ماده ۴۳ (بند ب) | بروز حوادث قهری | ارجاع مستقیم به بند «ج» و «د» ماده ۲۱ برای تعیین مرجع جبران خسارت وارده به کارهای موضوع پیمان و تجهیزات پیمانکار در حوادث قهری. |
| ماده ۳۹ | تحویل موقت | نقطه پایان دوره مسئولیت حفاظتی پیمانکار موضوع بند «الف» و اعتبار بیمهنامههای موضوع بند «ج». |
| ماده ۱۷ (بند ح) | کارکنان و مسئولیت اجرای دستورات ایمنی | سازوکار مشابه اقدام کارفرما بهجای پیمانکار و تحمیل هزینه اضافه، در صورت کوتاهی در پرداخت دستمزد کارگران. |
| ماده ۲۳ | حفاظت تاسیسات زیربنایی و تغییر وضع آنها | سازوکار مشابه جبران خسارت بهاضافه پانزده درصد در صورت کوتاهی پیمانکار، قابل مقایسه با بند «ح» ماده ۲۱. |
| قانون مدنی (قواعد تسبیب و اتلاف) | مبانی عام مسئولیت مدنی در قبال اشخاص ثالث | چارچوب حقوقی زمینهای برای تحلیل مسئولیت پیمانکار نسبت به خسارتهای شخص ثالث موضوع بند «ب»، فراتر از متن خاص شرایط عمومی پیمان. |
| آییننامه حفاظتی کارگاههای ساختمانی (شورایعالی حفاظت فنی) | الزامات فنی و بهداشتی کارگاههای ساختمانی | مصداق عینی «دستورالعملهای حفاظت فنی و بهداشت کار» مورد اشاره در بندهای «ب» و «ه» ماده ۲۱. |
نکته کلیدی رویهای آن است که ماده ۲۱ مسئولیت را بهطور دقیق میان سه بازیگر تقسیم میکند: بیمهگر (برای خسارتهای تحت پوشش)، کارفرما (برای خسارت به کارهای موضوع پیمان خارج از پوشش بیمه یا در صورت عدم بیمه) و پیمانکار (برای خسارت به تجهیزات خودش و خسارت ناشی از سهلانگاری به اشخاص ثالث و املاک مجاور). هرگونه تحلیل دعوای خسارت باید این تقسیم سهگانه را بهدقت رعایت کند.
برای جلوگیری از خلط مسئولیتها، جدول زیر مرجع پرداخت یا اقدام برای هر دسته از تعهدات ماده ۲۱ را مشخص میکند:
| موضوع | بند مربوطه | مسئول اصلی |
|---|---|---|
| حفاظت فیزیکی از کارها، مصالح و تجهیزات پایکار | بند الف | پیمانکار |
| خسارت به شخص ثالث در محوطه کارگاه ناشی از سهلانگاری | بند ب | پیمانکار |
| بیمه کارهای موضوع پیمان (به نفع کارفرما) | بند ج | پیمانکار تحصیل میکند؛ هزینه را کارفرما میپردازد |
| جبران خسارت کارهای موضوع پیمان خارج از پوشش بیمه یا عدم بیمه | بند ج | کارفرما |
| بیمه تاسیسات موقت و ماشینآلات متعلق به پیمانکار | بند د | پیمانکار (به هزینه خود) |
| بیمه ماشینآلات در اختیار پیمانکار که متعلق به کارفرماست | بند د | کارفرما |
| روشنایی، علائم ایمنی و حصارکشی کارگاه | بند ه | پیمانکار |
| هزینه راههای انحرافی معابر عمومی (در سکوت اسناد پیمان) | بند و | پیمانکار |
| انتظامات و امنیت کارگاه | بند ز | پیمانکار |
| اقدام جایگزین در صورت کوتاهی پیمانکار در هر یک از بندهای فوق | بند ح | کارفرما (با احتساب هزینه + ۱۵٪ به بدهی پیمانکار) |
تجربه دکترکلیم در نمایندگی پیمانکاران و مشاوره به کارفرمایان در پروندههای خسارت و بیمه نشان میدهد که شفافسازی مسئولیتها پیش از وقوع حادثه، بهمراتب موثرتر از دفاع پس از بروز اختلاف است. چارچوب دکترکلیم برای این دسته از پروندهها شامل موارد زیر است:
پاسخ: طبق بند «الف»، این مسئولیت از روز تحویل کارگاه آغاز و تا روز تحویل موقت عملیات موضوع پیمان ادامه مییابد.
پاسخ: خیر. طبق بند «ب»، مسئولیت خسارتهای وارده به شخص ثالث در محوطه کارگاه، در چارچوب دستورالعملهای حفاظت فنی و بهداشت کار، بر عهده پیمانکار است و کارفرما در این خصوص هیچ مسئولیتی ندارد.
پاسخ: خیر. متن بند «ب» صریحاً بیان میکند که پیمانکار در این حالت حق مطالبه خسارت ناشی از دستور توقف کار را ندارد.
پاسخ: طبق بند «ج»، پیمانکار مکلف است پیش از شروع کار، کارهای موضوع پیمان را به نفع کارفرما بیمه کند؛ اما هزینههای این بیمه توسط کارفرما و در مقابل ارائه اسناد بیمهگر پرداخت میشود.
پاسخ: طبق بند «ج»، در این حالت، در صورت وقوع حادثه، جبران خسارتهای وارد شده مستقیماً به عهده کارفرماست.
پاسخ: بیمه بند «ج» مربوط به کارهای موضوع پیمان است و به نفع کارفرما تحصیل میشود؛ در حالی که بیمه بند «د» مربوط به تاسیسات موقت، ماشینآلات و ابزار متعلق به پیمانکار است و به هزینه خود او تحصیل میشود.
پاسخ: طبق بند «ج»، پیمانکار پیش از شروع کار باید چگونگی بیمه را از کارفرما استعلام کند؛ کارفرما موظف است ظرف ده روز، کارها و حوادث مشمول بیمه را تعیین و به پیمانکار ابلاغ کند.
پاسخ: پیمانکار باید فوراً مراتب را به کارفرما، مهندس مشاور و طبق مقررات بیمه، به بیمهگر اطلاع دهد و سپس طبق دستور کارفرما و مهندس مشاور، کارها را به حالت اولیه بازگرداند.
پاسخ: کارفرما مبلغ وصولشده از بیمهگر را برای تجدید عملیات، به تناسب پیشرفت کار و طبق هزینههای مستقیم و غیرمستقیم تمامشده، با تایید مهندس مشاور، بهتدریج تا اعاده کار به حالت اولیه به پیمانکار پرداخت میکند.
پاسخ: طبق بند «ج»، آن بخش از هزینههای بیمه که به دلیل نیاز به تمدید بیمهنامه در دوران تاخیر غیرمجاز پیمانکار ایجاد شده، به حساب بدهی پیمانکار منظور میشود، نه به عهده کارفرما.
پاسخ: بله. طبق بند «ه»، پیمانکار موظف است روشنایی لازم، علائم راهنمایی و خطر، وسایل حفاظتی و در صورت لزوم حصارکشی و نگهبانی کافی را در کارگاه فراهم کند.
پاسخ: طبق بند «و»، پیمانکار باید با کسب مجوز از مقامات محلی و تایید مهندس مشاور برای مسیرهای انحرافی اقدام کند؛ هزینه ایجاد و نگهداری این مسیرها نیز، در صورت سکوت اسناد پیمان، بر عهده پیمانکار است.
پاسخ: طبق بند «ح»، کارفرما میتواند آن تعهدات را راساً یا از طریق دیگری انجام دهد و هزینههای انجامشده و خسارت وارده را بهاضافه پانزده درصد، به حساب بدهی پیمانکار منظور و از مطالبات او کسر کند؛ اعتراض پیمانکار به این اقدام یا مبلغ آن نیز طبق متن ماده بیاثر است.
پاسخ: ماده ۴۳ برای تعیین مرجع جبران خسارت ناشی از حوادث قهری، مستقیماً به بندهای «ج» و «د» ماده ۲۱ ارجاع میدهد: خسارت به کارهای موضوع پیمان طبق بیمه بند ج یا کارفرما، و خسارت به تجهیزات پیمانکار طبق بند د به عهده خود پیمانکار جبران میشود.
پاسخ: بله. طبق بند «ز»، پیمانکار متعهد است انتظامات کارگاه را تامین کند و از ورود اشخاص غیرمجاز یا مخل نظم کارگاه، راساً یا با کمک مقامات انتظامی جلوگیری نماید.
پاسخ: این دو دسته خسارت باید جداگانه تحلیل شوند: خسارت به کار موضوع پیمان طبق بند «ج» (بیمه یا کارفرما) و خسارت به تجهیزات و تاسیسات موقت پیمانکار طبق بند «د» -و در صورت وقوع در حادثه قهری، با ارجاع ماده ۴۳- به عهده خود پیمانکار جبران میشود.
تیم دکترکلیم، متشکل از حقوقدانان و مهندسان متخصص با تجربه اجرایی در پروژههای عمرانی، نفت و گاز و پتروشیمی، خدمات زیر را در حوزه ماده ۲۱ شرایط عمومی پیمان ارائه میدهد:
اگر پروژه شما با خسارت به کارهای انجامشده، ادعای شخص ثالث یا اختلاف بیمهای مواجه شده، یا بهعنوان کارفرما یا پیمانکار به دنبال شفافسازی پیشگیرانه مسئولیتهای ماده ۲۱ هستید، تیم دکترکلیم آماده ارائه مشاوره تخصصی رایگان ۳۰ دقیقهای و بررسی فوری پرونده شماست. شفافسازی زودهنگام مرز مسئولیتها، از بروز بسیاری از دعاوی پرهزینه بعدی جلوگیری میکند.
هر پرونده، مبنای قراردادی و مهلتهای خودش را دارد. در «چکاپ ادعا» با بررسی مدارک همان پرونده، سه چیز روشن میشود:
اگر در گزارش چکاپ، مطالبات قابل استناد پرونده شما دستکم ده برابر مبلغ پرداختی برآورد نشود، تمام هزینه بازگردانده میشود.
این تضمین ناظر بر برآورد مطالبات در گزارش است. نتیجه رای مرجع رسیدگی را هیچکس تضمین نمیکند.بررسی تخصصی پرونده شما، با فرآیند و خروجی مشخص.
