هنگامی که یک پروژه به دلیل اقدامات کارفرما به تاخیر می‌افتد، پیمانکاران ادعای خسارت در قبال تاخیر جبران‌شدنی رخ داده می‌کنند. معمولا دستیابی به توافق در مورد علل و میزان تأخیر دشوار است و حتی دشوارتر از آن، توافق بر سر هزینه تأخیر و خسارت مربوطه است. این امر تا حدی به دلیل عدم وجود یک روش پذیرفته شده واحد برای محاسبه سربار ستادی (هزینه‌های بالاسری دفتر مرکزی) است. در این مقاله به معرفی 9 روش محاسبه این گونه خسارات و نتایج هر کدام پرداخته‌ایم.

هزینه‌های بالاسری دفتر مرکزی (سربار ستادی)

هزینه‌های سربار دفتر مرکزی به طور کلی به هزینه‌های سازمانی پیمانکار که برای تمامی پروژه‌های جاری خود صرف می‌کند، گفته می‌شود. به عبارت بهتر می‌توان هزینه‌های بالاسری دفتر مرکزی را بدین گونه تعریف کرد:

هزینه‌های ثابت پیمانکار برای تداوم عملکرد سازمان و دفتر مرکزی

این هزینه‌ها را نمی‌توان به طور مستقیم به یک پروژه اختصاص داد. بنابراین مطابق این تعریف، هزینه‌هایی که پیمانکار برای پشتیبانی از یک پروژه صرف می‌کند، جزو هزینه‌های بالاسری دفتر مرکزی قرار نمی‌گیرند. نمونه‌هایی از هزینه‌های بالاسری عبارتند از:

  • حقوق پرسنل اجرایی و اداری دفتر مرکزی
  • هزینه اجاره دفتر مرکزی
  • هزینه‌های بیمه عمومی و بیمه پرسنل دفتر مرکزی
  • آب، برق، گاز، تلفن، اینترنت دفتر مرکزی و هزینه‌های نگهداری دفتر مرکزی
  • هزینه‌های ایاب و ذهاب پرسنل دفتر مرکزی
  • استهلاک دارایی‌های شرکت
  • حسابداری و حقوقی
  • تبلیغات و بازاریابی
  • هزینه‌های جذب نیرو
  • بهره وام‌های شرکت
  • هزینه‌های شرکت در مناقصه
  • هزینه لوازم‌التحریر، فتوکپی و چاپ و تهیه اسناد

باید توجه شود که بعضی از مثال‌های ارائه شده ممکن است در برخی پروژه‌ها که کارفرما استانداردها و ممیزی‌های خاصی در نظر گرفته است، به عنوان بالاسری دفتر مرکزی مورد قبول نباشند.

این نوع هزینه معمولا به صورت یک ضریب در هزینه‌های مستقیم و بالاسری پروژه ضرب شده و به این صورت در هزینه‌های پروژه در نظر گرفته می‌شود.

هزینه بالاسری جذب‌نشده

بالاسری جذب نشده خسارت هزینه بالاسری دفتر مرکزی است که در بازه تاخیر پروژه رخ می‌دهد. در واقع هنگامی که یکی از پروژه‌های پیمانکار از طرف کارفرما با تاخیر مواجه می‌شود، هزینه‌های بالاسری عمومی پیمانکار افزایش نمی‌یابد، بلکه این هزینه‌های بالاسری به طور غیرمتناسبی بین سایر پروژه‌های جاری پیمانکار تقسیم می‌شود. بنابراین هنگام تاخیر، پیمانکار نمی‌تواند فعالیت دیگری داشته باشد یا منابع دفتری خود را به سایر پروژه‌ها منتقل کند.

روش‌های کمی‌سازی هزینه‌های بالاسری جذب نشده دفتر مرکزی

در این مقاله 9 روش کمی‌سازی هزینه‌های بالاسری دفتر مرکزی معرفی می‌شوند.

1) فرمول آیکلی (Eichleay):

در حال حاضر فرمول Eichleay رایج‌ترین روش کمی‌سازی هزینه‌های بالاسری جذب‌نشده ناشی از تاخیرهای کارفرما در دادگاه‌های ایالات متحده است. قبل از دهه 1940، پیمانکاران نمی‌توانستند خسارت‌های مربوط به هزینه‌های دفتر مرکزی را برای تاخیرهای دولت (به عنوان کارفرما) جبران کنند، مگر اینکه در قرارداد بیان شده باشد. مقاله ای که توسط آمارجیت سینگ و توماس تام در مورد تاریخچه سربار دفتر مرکزی جذب‌نشده در دهه 1940 منتشر شد، الهام‌بخش ایجاد فرمول Eichleay بود. در نهایت فرمول آیکلی از پرونده دادگاهی شرکت آیکلی علیه دولت ایالات متحده در سال 1960 به‌وجود آمد.

فرمول آیکلی بالاسری دفتر مرکزی را برای تمام طول قرارداد محاسبه می‌کند. فرمول آیکلی به صورت زیر است:

(رابطه 1)

(رابطه ۲)

(رابطه ۳)

2) فرمول آیکلی اصلاح شده یک

روش آیکلی به دلیل اینکه کل مدت قرارداد (مدت اولیه + تاخیرات) را در محاسبات اعمال می‌کند، نرخ روزانه بالاسری را دست پایین بدست می‌آورد. به همین دلیل در روش آیکلی اصلاح شده فقط مدت زمان اولیه قرارداد را در نظر می‌گیرند. فرمول ایکلی اصلاح شده یک به صورت زیر است:

(رابطه 1)

(رابطه ۲)

(رابطه ۳)

3) فرمول آیکلی اصلاح شده دو

در اصلاحیه دوم فرمول آیکلی همچنان مدت اولیه قرارداد مد نظر قرار دارد اما مبالغ صورت وضعیت‌ها در بازه تمدید شده هم در محاسبات در نظر گرفته می‌شوند. فرمول آیکلی اصلاح شده دو به صورت زیر است:

(رابطه 1)

(رابطه ۲)

(رابطه ۳)

4) فرمول هادسون (Hudson) و روش کانادایی

فرمول هادسون به طور گسترده در دادگاه‌های بریتانیا استفاده می‌شد و بعدها با تغییراتی در کانادا نیز مورد استفاده قرار گرفت. فرمول هادسون برای بدست آوردن نرخ روزانه بالاسری از درصد برنامه‌ریزی شده اولیه بالاسری + سود استفاده می‌کند. در حالی که روش کانادایی تنها از درصد برنامه‌ریزی شده اولیه بالاسری (بدون در نظر گرفتن سود) استفاده می‌کند. فرمول این دو روش به صورت زیر است:

(رابطه 1) – فرمول هادسون:

(رابطه 1) – روش کانادایی:

(رابطه 2)

5) فرمول ارنستروم (Ernstrom)

این فرمول از این تئوری استفاده می‌کند که رابطه مستقیمی بین هزینه‌های بالاسری و نیروی انسانی وجود دارد. بنابراین در صورتی که هزینه نیروی انسانی افزایش یابد، هزینه‌های بالاسری نیز افزایش می‌یابد. این فرمول نرخ روزانه بالاسری را محاسبه نمی‌کند، بلکه یک هزینه سرجمع برای بالاسری بدست می‌آورد. فرمول ارنستروم به صورت زیر است:

(رابطه 1)

6) فرمول منشول (Manshul) یا همان روش تخصیص هزینه مستقیم

این فرمول پس از اینکه دادگاه‌های ایالت نیویورک آمریکا فرمول آیکلی را رد کردند، به عنوان فرمول جایگزین ارائه شد. این فرمول از هزینه کار انجام شده در طول دوره تاخیر و نرخ بالاسری توافق شده در هنگام مناقصه استفاده می‌کند. فرمول منشول به صورت زیر است:

(رابطه 1)

(رابطه 2)

7) فرمول کارترت (Carteret)

فرمول کارترت از صنعت تولید به صنعت ساخت وارد شده است. در این فرمول فرض می‌شود که در طول دوره تاخیر نرخ بالاسری متفاوت است و این تفاوت را محاسبه می‌کند و سپس آن را در هزینه کار انجام شده در طول دوره تاخیر ضرب می‌کند. فرمول کارترت به صورت زیر است:

8) فرمول آلگنی (Allegheny)

فرمول آلگنی از قواعد مشابهی مانند فرمول کارترت استفاده می‌کند. فرمول آن به صورت زیر است:

9) فرمول امدن (Emden)

این فرمول محصول دادگاه‌های کاناداست و رویکردی مشابه فرمول آیکلی دارد. فرمول امدن به صورت زیر است:

مثال کاربردی

برای درک بهتر فرمول‌های ارائه شده مثال زیر را در نظر داشته باشید.

اطلاعات پروژه
کل درآمد شرکت (تمامی صورت وضعیت‌ها) در مدت اولیه قرارداد 247,711,967 دلار
کل درآمد شرکت (تمامی صورت وضعیت‌ها) در زمان اجرا 381,095,333 دلار
مجموع هزینه نیروی انسانی در زمان اجرا 13,719,433 دلار
مبلغ اولیه قرارداد 68,500,000 دلار
مبلغ نهایی قرارداد 76,866,128 دلار
مجموع مبالغ صورت وضعیت‌ها در مدت اولیه قرارداد 69,753,854 دلار
مجموع مبالغ صورت وضعیت‌ها در مدت زمان اجرا (صورت وضعیت قطعی) 76,866,128 دلار
مجموع مبالغ صورت وضعیت‌ها در دوره تاخیر 7,112,274 دلار
هزینه نیروی انسانی در دوره تاخیر 2,560,419 دلار
بالاسری شرکت در مدت اولیه قرارداد 16,265,000 دلار
بالاسری شرکت در مدت زمان اجرا 28,918,417 دلار
مجموع بالاسری و سود در مدت زمان اجرا 37,156,795 دلار
مدت اولیه قرارداد 365 روز
مدت زمان اجرا 655 روز
مدت زمان تمدید 290 روز
مدت زمان تاخیر ناشی از قصور کارفرما 235 روز
درصد بالاسری + سود برنامه‌ریزی شده در هنگام مناقصه 7%
درصد بالاسری دفتر مرکزی در حالت عادی 4.5%
درصد بالاسری دفتر مرکزی واقعی 5.3%
درصد بالاسری دفتر مرکزی واقعی در دوره تاخیر 6.1%

 

 

به منظور مقایسه فرمول‌های ارائه شده، نتیجه نهایی محاسبات فرمول‌ها در جدول زیر نشان داده شده است.

فرمول هزینه بالاسری جذب‌نشده دفتر مرکزی
آیکلی 2,092,675 دلار
آیکلی اصلاح شده یک 3,249,580 دلار
آیکلی اصلاح شده دو 3,158,870 دلار
هادسون 3,087,195 دلار
ارنستروم 539,736 دلار
منشول 299,114 دلار
کارترت 113,796 دلار
آلگنی 548,000 دلار
امدن 4,300,030 دلار

 

 

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

No votes so far! Be the first to rate this post.

جهت خدمات مشاوره تماس بگیرید – تلفن (دفتر مرکزی): ۲۸۴۲۶۵۲۰  – ارتباط مستقیم با کارشناسان: ۶۶۱۶۸۲۱۸

دسته‌ها: مدیریت ادعا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

مقالات مرتبط

مهم‌ترین منابع آموزشی مدیریت ادعا (Claim management) و آنالیز تأخیرات

در این مطلب جامع قصد داریم مهم‌ترین منابع آموزشی بین‌المللی در مورد مدیریت ادعا، آنالیز تأخیرات و کمی‌سازی تأخیرات و سایر ادعا‌های مالی را معرفی کنیم. این منابع شامل دستورالعمل‌های…
بیش تر بخوانید

تأخیرات همزمان و تقسیم خسارت بین پیمانکار اصلی و پیمانکاران فرعی

این مقاله بر موضوع تأخیر همزمان از دیدگاه پیمانکار اصلی-پیمانکار فرعی تمرکز دارد. هنگامی که یک تأخیر همزمان توسط چندین پیمانکار فرعی، یا بین پیمانکار اصلی و سایر پیمانکاران فرعی…
بیش تر بخوانید

تحلیل و بررسی مشکلات رایج در تنظیم قرارداد‌های مشارکت در ساخت مالک-سازنده

یکی از متداول‌ترین روش‌های ساخت ساختمان‌های مسکونی و تجاری در کشور، روش مشارکت در ساخت فیمابین مالک زمین و سازنده است. قرارداد مشارکت در ساخت، یکی از انواع قرارداد‌های مشارکت…
بیش تر بخوانید

آخرین مقالات پایگاه دانش

فهرست