واژ ه چابک در فرهنگ لغت، به معنای حرکت سریع، چالاک، فعال می‌باشد. همیچنین چابکی، تفکر سریع، تصمیم‌گیری بهنگام و حرکت استوار و هوشمندانه به سمت هدف می‌باشد. سازمان چابک نیز، به سازمانی گفته می شود که قابلیت سازگاری در واکنش به تحولات و وقایع غیرمنتظره، فرصت های بازار و نیازمندی های مشتری را در سریع‌ترین زمان ممکن داشته باشد. در چنین کسب و کاری، فرایندها و ساختارهایی یافت می شود که سرعت، انطباق و استحکام را تسهیل کرده، دارای سازمان هماهنگ و منظمی است که توانایی نیل به عملکرد رقابتی در محیط تجاری کاملاً پویا و غیرقابل پیشبینی را دارد. البته این محیط با کارکردهای کنونی سازمان بی تناسب نیست. از طرفی، کسب و کار بسیاری از سازمان ها بر پایه پروژه استوار است . مدیریت چالاک پروژه‌ها، یکی از مهم ترین عناصر موفقیت اینگونه سازمان ها محسوب می گردد. این راهکارهای چابک، به دنبال مدیریت چالاکِ  تغییرات پروژه از طریق انعطاف پذیری، انطباق پذیری و ارتباطات چهره به چهره می باشد و مناسب سازمان ها و پروژه هایی است که نیازمند پاسخگویی سریع و آنی به تغییرات و ارتباط پیوسته با مشتری هستند.

 

روش اجایل (agile) یک تکنیک بسیار خوب برای استفاده در یک کسب و کار است که نیازهایش دائما در حال تغییر می‌باشد. نمونه پروژه‌هایی که چابکی برای آنها مناسب است:

🔘 پروژه های فن آوری اطلاعات و نرم افزاری
🔘 جابجایی امکانات
🔘 سازماندهی دوباره شرکت
🔘 تغییر پروسه کسب و کار
🔘 پروژه هایی با کیفیت بالا و زمان پیاده سازی کم

🔘 و….

 

در ادامه به بررسی دقیق تر و تشریح متد چابک می پردازیم.

 

اما متد چابک دقیقا چیست؟

چابک یا agile در واقع تکنیک یا متدی است که از رویکرد تکرار شونده‌ای استفاده می‌کند و در فواصل زمانی مشخص، اجزایی از پروژه را که قابل تحویل دادن باشند، تولید می‌کند.

با این‌که متد چابک در ابتدا برای توسعهٔ نرم‌افزار ایجاد شده بود، ثابت کرد که برای مدیریت پروژه‌های گوناگون از جمله برنامه‌های بازاریابی نیز، رویکردی ارزشمند و موثر است.

عملکرد متد چابک چگونه است؟

در توسعهٔ نرم‌افزار، تیم‌ها کار خود را با تهیهٔ یک فهرست از ویژگی‌های مورد نظر محصولشان شروع می‌کنند. این ویژگی‌ها به نام «یوزر استوری» معروفند. یوزر استوری‌ها، ابتدا انتخاب می‌شوند، اولویت‌بندی شده و سپس به صورت اصولی مورد رسیدگی قرار می‌گیرند. در ادامهٔ مقاله توضیح بیشتری دربارهٔ یوزر استوری و اصطلاحات دیگر آورده‌ایم.

اسکرام، یکی از روش‌های انجام رویکرد چابک است که از محبوب‌ترین چارچوب‌ها بوده و در پروژه‌های غیر IT مفید است، مخصوصا در راه اندازی پروژه‌های پیچیده‌ای که دارای اجزای متعدد هستند. مثلا اگر شما قصد برپا کردن یک کمپین بازاریابی بزرگ در چندین کانال (یعنی رسانه‌های اجتماعی، ایمیل، تبلیغات آنلاین و چاپی) را دارید، می‌توانید از متد چابک و چارچوب اسکرام استفاده کرده و پروژه را به اجزای کوچک‌تر و قابل مدیریت‌تر تقسیم کنید. سپس روی هر قسمت به صورت اصولی کار کنید تا در نهایت، محصول یا کمپین نهایی آماده و قابل انتشار شود.

رویکرد چابک یا agile چیست؟

مقایسه روش آبشاری رویکرد چابک یا agile

 

عناصر اصلی متد چابک

نقش‌ها، اجزا و گام‌های متعددی وجود دارند که از بخش‌های اساسی متد چابک هستند. متد چابک، اصطلاحات مخصوص به خود را دارد.

۱. یوزر استوری

یوزر استوری به هر ویژگی گفته می‌شود که می‌خواهید محصولتان آن را داشته‌باشد. یوزر استوری، اغلب روی یک کارت یا کاغذ چسب‌دار رنگی، یا استیکر نت مجازی نوشته می‌شود. یک یوزر استوری باید هدف خود را به شیوه‌ای مختصر و صریح بیان کند. یکی از این مثال‌ها را ببینید:

«به عنوان [نقش یا عنوان درخواست کننده]، من [یک ویژگی] را می‌خواهم تا  [یک مزیت] را ایجاد کنم.»

برای بازاریابی، یوزر استوری چیزی شبیه به این خواهد بود:

«به‌عنوان مدیر بازاریابی، می‌خواهم به هر یک از مقاله‌های وبلاگ، یک آیکون فیس بوک اضافه شود تا از این طریق، خوانندگان را تشویق کنیم که مقاله‌ها را با مخاطبان خود به اشتراک بگذارند.»

۲. صاحب محصول (Product Owner)

صاحب محصول، فرد دوراندیشی است که برای خروجی نهایی پروژه برنامه‌ریزی می‌کند. این شخص تصمیم می‌گیرد که پروژه شامل کدام یوزر استوری باشد و نتیجهٔ مورد نظر پروژه را به گروه اعلام می‌کند.

۳. اسکرام مستر (Scrum Master)

اسکرام مستر یا رهبر اسکرام، مسئول موفقیت عملیاتی پروژه است. او برگزاری جلسات را تسهیل می‌کند، وظیفهٔ رسیدگی به اعضای تیم را دارد تا از مهیا بودن آنچه که برای انجام وظایف ‌افراد لازم است، مطمئن شود و مراقب اجرای پروژه در مسیرمطلوب باشد.

۴. تیم

شما به گروهی از افراد نیاز دارید که شما را در توسعه‌ و انتشار محصولتان یاری کنند. تیم می‌تواند شامل نویسندگان، طراحان، مدیران خلاق، توسعه دهندگان، متخصصان اطمینان کیفیت و متخصصان داده باشد.

اجزای اصلی یک رویکرد چابک

اجزای اصلی یک رویکرد چابک

۵. اسپرینت (Sprint)

یک اسپرینت به دورهٔ زمانی گفته می‌شود که در آن تعداد مشخصی از یوزر استوری‌ها باید تکمیل شوند. تیم با شرکت در جلسهٔ برنامه‌ریزی اسپرینت، تصمیم خواهد گرفت که یک اسپرینت مشخص، شامل کدام یوزر استوری باشد و اینکه چند اسپرینت لازم است تا پروژه تکمیل شود. طول مدت اسپرینت برای پروژه‌های نرم‌افزاری معمولا دو هفته است اما برای پروژه‌های بازاریابی ممکن است کوتاه‌تر باشد. زیرا بازاریاب‌ها اغلب از ابزارهایی مثل Marketo،  ExactTarget,  یا  WordPressاستفاده می‌کنند تا کارها را سریع‌تر کرده و نیاز به کدنویسی را محدود کنند. این زیر-پروژه‌ها اغلب در مدت کوتاه‌تری به اتمام می‌رسند.

۶. بک‌لاگ محصول (Product Backlog)

بک‌لاگ محصول در واقع یک لیست کاری است. در محیط اسکرام، بک‌لاگ به مجموعه‌ای از یوزر استوری‌ها برای یک چرخهٔ اسپرینت مشخص گفته می‌شود. هر یوزر استوری در یک زمان تخمینی، تکمیل می‌شود و اولویت‌بندی یوزر استوری‌ها، به عهدهٔ صاحب محصول است. بک‌لاگ محصول، موجب شفاف‌سازی عملکرد پروژه می‌شود و نشان می‌دهد که آیا پروژه در مسیر مورد نظر حرکت می‌کند یا نه.

۷. اسکرام روزانه

اسکرام روزانه یا جلسه روزانه، جلسهٔ کوتاه و ایستاده‌ای است که با حضور همهٔ ذی‌نفعان برگزار می‌شود. طول آن حدود ۷ الی ۱۵ دقیقه بوده و توسط اسکرام مستر، مدیریت می‌شود. هدف این جلسه، ایجاد یک گرد هم آیی کوتاه برای صحبت در مورد دست یافته‌های روز قبل، و کارها و موانع پیش رو در همان روز است. اسکرام مستر از این جلسه برای حرکت دادن پروژه در مسیر مورد نظر و تعیین نحوهٔ عملکرد پروژه استفاده می‌کند و هرگونه مانعی را که از تکمیل به موقع پروژه جلوگیری می‌کند، تشخیص می‌دهد.

۸. جلسهٔ گذشته‌نگر

پس از تکمیل همهٔ بخش‌ها و انتشار برنامه، برای ذی‌نفعان پروژه خیلی مهم است که جلسه‌ای داشته باشند و درمورد اینکه چه‌چیزهایی خوب بوده و چه چیزهایی  در پروژهٔ بعدی قابل ارتقا است، به گفتگو بپردازند. حتی مشتری یا نمایندهٔ مشتری در شرکت شما (مثلا کارشناس فروش) بهتر است در این جلسه حضور داشته باشد.

 

روش کانبان چیست؟

کانبان در ابتدا توسط شرکت خودروسازی ژاپنی تویوتا به منظور بهینه کردن فرایندهای مهندسی توسعه داده شد. در محیط بازاریابی، کانبان و اسکرام در کنار هم کار می‌کنند. به این ترتیب چارچوبی فراهم می‌شود که تعیین می‌کند روی هر یوزر استوری چه زمانی کار شود تا بهره وری افزایش یابد.

روش کانبان می‌تواند بدون به خطر انداختن خروجی کار، شما را در یافتن بیشترین بهره‌وری یاری کند.

شبیه‌سازی جالبی از درست کردن یک هواپیمای کاغذی وجود دارد که متد کانبان را به‌خوبی نشان می‌دهد. فرض کنید که چهار کارگر در خط مونتاژ دارید و از هر یک از آنها خواسته‌اید که کار خاصی را روی یک تکه کاغذ انجام دهند.

  • کارگر ۱: این فرد کاغذ را از وسط تا می‌کند.
  • کارگر ۲: این فرد کاغذ را باز می‌کند، چهار بار دیگرکاغذ را تا می‌زند و سپس کاغذ را در دو محل برش می‌دهد.
  • کارگر ۳: این فرد چهار بار کاغذ را تا می‌کند.
  • کارگر ۴: در مرحله نهایی، این فرد دو بار کاغذ را به منظور تکمیل هواپیما تا می‌کند.
اینفوگرافیک-بهره-وری-در-مدیریت در این مثال، کارگر ۲ بیشترین کار را انجام می‌دهد که سبب می‌شود در خط تولید، ترافیک ایجاد شود.


در این مثال، کارگر ۲ بیشترین کار را انجام می‌دهد که سبب می‌شود در خط تولید، ترافیک ایجاد شود.

در استفاده از متد کانبان، اولین گام، اطمینان حاصل کردن از تعادل میزان ورودی‌ها است. به‌عبارت دیگر، کارگر ۱ باید تا زمانی که کارگر ۲ آمادهٔ انجام کار برروی کاغذ بعدی باشد، صبر کرده و کاغذ تا شدهٔ دیگری تولید نکند. استفاده از متد کانبان می‌تواند با اطمینان حاصل کردن از تعادل منابع ورودی و بدون ایجاد انبوهی از کاغذ در انبار ذخیره، انتقال اقلام را در چرخهٔ ورودی سرعت ببخشد.

گام دوم، توزیع یکسان حجم کار است. همان‌طور که کارگر ۲، کار بسیار بیشتری نسبت به بقیه دارد، متعادل‌سازی حجم کار بین هر چهار کارگر، موجب کارآمدتر شدن تولید و اطمینان از عدم وجود گلوگاه و ترافیک می‌گردد.

استفاده از کانبان ساده‌تر از آن است که ممکن است به نظر برسد و روش قدرتمندی برای کارآمدتر کردن هر چرخهٔ تولیدی است؛ از تولید اتومبیل و هواپیمای کاغذی گرفته تا کمپین‌های بازاریابی.

 

فرآیند چابک در هفت مرحله:

پس از پرداختن به نقش‌ها و بخش‌های مختلف متد چابک، مروری بر کل فرآیند می‌کنیم:

  1. صاحب محصول، خلاصه‌ای از هدف، ویژگی‌های مطلوب، اجزای محصول نرم‌افزاری یا ایدهٔ بازاریابی را تهیه می‌کند.
  2. گروه کاری انتخاب شده و لیستی از یوزر استوری‌های مدنظر نوشته می‌شود.
  3. اسکرام مستر، جلسهٔ برنامه‌ریزی اسپرینت را ترتیب می‌دهد. به هر یک از یوزر استوری‌ها، زمانی اختصاص داده می‌شود. یوزر استوری‌ها انتخاب شده و در اسپرینت‌هایی که از متد کانبان استفاده می‌کنند، قرار می‌گیرند. نقش‌ها تعیین می‌شوند و زمان‌بندی اسپرینت‌ها تا زمان تحویل پروژه مشخص می‌شود.
  4. ‌تولید آغاز می‌شود و اسکرام مستر هر روز جلسه‌ای را برای ردیابی پیشرفت و موانع راه برگزار می‌کند.
  5. از بک‌لاگ محصول برای پیشرفت کار استفاده می‌شود.
  6. محصول منتشر می‌شود.
  7. به منظور ایجاد بازخوردهایی برای استفاده در پروژه‌های آتی، یک جلسهٔ گذشته‌نگر تشکیل می‌شود.

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

No votes so far! Be the first to rate this post.

جهت خدمات مشاوره تماس بگیرید – تلفن (دفتر مرکزی): ۲۸۴۲۶۵۲۰  – ارتباط مستقیم با کارشناسان: ۶۶۱۶۸۲۱۸

دسته‌ها: مدیریت پروژه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

مقالات مرتبط

تحلیل و بررسی مشکلات رایج در تنظیم قرارداد‌های مشارکت در ساخت مالک-سازنده

یکی از متداول‌ترین روش‌های ساخت ساختمان‌های مسکونی و تجاری در کشور، روش مشارکت در ساخت فیمابین مالک زمین و سازنده است. قرارداد مشارکت در ساخت، یکی از انواع قرارداد‌های مشارکت…
بیش تر بخوانید

آیا امکان دارد پروژه‌ای از پیشرفت برنامه‌ای جلوتر، ولی تأخیر داشته باشد؟

آیا لزوماً ارتباط مستقیمی بین انحراف از پیشرفت (Deviation) و تأخیر وجود دارد؟ به عبارت دیگر اگر درصد پیشرفت واقعی پروژه از درصد پیشرفت برنامه‌ای بیشتر باشد (انحراف مثبت)، آیا…
بیش تر بخوانید

آخرین مقالات پایگاه دانش

فهرست