این مقاله بر موضوع تأخیر همزمان از دیدگاه پیمانکار اصلی-پیمانکار فرعی تمرکز دارد. هنگامی که یک تأخیر همزمان توسط چندین پیمانکار فرعی، یا بین پیمانکار اصلی و سایر پیمانکاران فرعی وجود دارد، رویکرد یکسانی در مورد نحوه تقسیم خسارات پیمانکار وجود ندارد. این مقاله ابتدا برخی از پرونده‌های قضایی مرتبط را بررسی می‌کند، سپس با استفاده از یک پروژه انبار به عنوان یک مطالعه موردی شیوه‌های مختلفی را که پیمانکار اصلی می‌تواند در تقسیم خسارت تأخیرات همزمان به خود و همچنین به پیمانکاران فرعی بکار گیرد، بررسی می‌کند.

مطالعه موردی

مطالعه موردی زیر برای نشان دادن شیوه‌های مختلف برای تقسیم خسارت بین پیمانکار اصلی و پیمانکاران فرعی و تأمین‌کنندگانش استفاده می‌شود. منطق استفاده از یک پروژه فرضی این است که می‌توانیم تغییرپذیری حاصل از روش‌های مختلف تقسیم‌بندی خسارت را به میزان زیادی نشان دهیم.

تشریح پروژه: پروژه ساخت انبار دارای 9 فعالیت عمده است که توسط طرف‌های مختلف انجام می‌شود و طول پروژه 70 روز است. قرارداد بین کارفرما و پیمانکار به ازای هر روز تأخیر 30000 دلار خسارت تعیین کرده است. جدول 1 فعالیت‌های پروژه را نشان می‌دهد.

جدول 1) فعالیت‌ها و ساختار شکست پروژه

کد فعالیت مدت (روز) پیشنیاز مسئول
1.0 زیرسازه پیمانکار اصلی
1.1 خاک‌برداری 10 پیمانکار اصلی
1.2 فونداسیون 20 1.1 پیمانکار اصلی
2.0 سازه اصلی
2.1 ساخت قطعات خارج از کارگاه 25 پیمانکار فرعی A
2.2 نصب قاب‌های فلزی 5 1.2،2.1 پیمانکار اصلی
3.0 نازک‌کاری
3.1 ایزولاسیون بام 5 2.2 پیمانکار فرعی B
3.2 دیوار‌ها و درب‌ها 20 3.1 پیمانکار فرعی C
3.3 تأسیسات مکانیکال 30 2.2 پیمانکار فرعی D
3.4 تأسیسات الکتریکال 30 2.2 پیمانکار فرعی E
3.5 کف‌سازی و سقف 5 3.2،3.3،3.4 پیمانکار اصلی
شکل 1 برنامه زمانبندی برنامه‌ریزی شده را نشان می‌دهد.

شکل 1 برنامه زمانبندی برنامه‌ریزی شده را نشان می‌دهد.

جدول 2 رویداد‌های تأخیر رخ داده در هفت فعالیت را خلاصه می‌کند.

جدول 2) دلایل تأخیر

فعالیت مدت واقعی (روز) دلایل تأخیر
خاک‌برداری 11 1 روز تأخیر به دلیل آب و هوای نامساعد
فونداسیون 24 وقفه در تأمین بتن
ساخت قطعات خارج از کارگاه 35 تأمین‌کننده پیمانکار فرعی A در تحویل قاب‌های فلزی تأخیر کرده
ایزولاسیون بام 7 پیمانکار فرعی B نتوانست در 5 روز کار را تمام کند
دیوار‌ها و درب‌ها 25 پیمانکار فرعی C به موقع درب‌ها را تحویل نداده
تأسیسات مکانیکال 35 پیمانکار فرعی D در اتمام کار تأخیر داشته
تأسیسات الکتریکال 32 پیمانکار فرعی E به علت تغییر تأمین‌کننده خود تأخیر داشته است

به علت اینکه رویداد‌های تأخیری بسیاری در طول پروژه رخ داده است، تحلیل تأخیر برای شناسایی مسئولیت تأخیر مورد نیاز است. شکل 2 برنامه چون-ساخت (As-Built) را نشان می‌دهد. برای مقایسه در این شکل زمانبندی برنامه‌ریزی شده نیز نشان داده شده است.

برنامه چون-ساخت (As-Built)

برنامه چون-ساخت (As-Built)

مدت زمان واقعی پروژه 80 روز بوده است. در این مورد، تجزیه و تحلیل پنجره برنامه زمانی (schedule window analysis) برای تقسیم روز‌های تأخیر استفاده می‌شود. جدول 3 خلاصه نتایج تحلیل پنجره زمانی را نشان می‌دهد.

شماره پنجره پنجره (تاریخ‌ها) میزان تأخیر بحرانی (روز) نوع مسئولیت
1 1-11 1 قابل بخشش و غیرقابل جبران
2 12-35 4 تأخیر همزمان: پیمانکار اصلی و پیمانکار فرعی A
3 36-47 ندارد
4 48-72 2 تأخیر همزمان: پیمانکاران فرعی C و D و E
5 73-80 3 غیر قابل بخشش: پیمانکار فرعی D

بر اساس رویداد‌های تأخیری، پنج پنجره معقول تاریخ‌های 1-11،12-35،36-37،48-72، و 72-80 هستند. بر این اساس، تأخیر 10 روزه پروژه شامل: 1 روز قابل بخشش و غیرقابل جبران است. 4 روز تأخیرات همزمان بین پیمانکار اصلی و پیمانکار فرعی A. 2 روز تأخیرات همزمان بین پیمانکاران فرعی C، D و E. و 3 روز غیر قابل بخشش توسط پیمانکار فرعی D. بنابراین 9 روز از 10 روز تأخیر از نظر کارفرما غیرقابل بخشش است. از یک طرف پیمانکار اصلی باید 270000 دلار (9 روز * 30000 دلار) خسارت به کارفرما بپردازد، و از طرف دیگر پیمانکار اصلی باید این میزان خسارت مالی را بین خود و پیمانکاران فرعی خود تقسیم کند.

تقسیم خسارات

جدول 4 هزینه‌های این پروژه از جمله ارزش قرارداد، هزینه‌های مستقیم و ساعات کار برای بسته‌های کاری مختلف را نشان می‌دهد. برای هر پارامتر بودجه‌بندی اولیه و هزینه واقعی مشخص شده است.

جدول 3) اطلاعات پروژه

توضیحات ارزش قرارداد ($) هزینه مستقیم ($) میزان نفر-ساعت
  برنامه ریزی واقعی برنامه ریزی واقعی برنامه ریزی واقعی
پیمانکار اصلی 300000 330000 250500 281500 1960 2168
خاک برداری 20000 20000 14000 16000 240 240
فونداسیون 80000 90000 64000 76500 640 768
نصب قاب فلزی 50000 40000 45000 36000 400 360
کفسازی و سقف 150000 180000 127500 153000 680 800
پیمانکار فرعی A 400000 450000 360000 405000 2000 2800
پیمانکار فرعی B 100000 100000 85000 90000 280 280
پیمانکار فرعی C 200000 200000 180000 180000 960 960
پیمانکار فرعی D 150000 120000 120000 102000 2400 2240
پیمانکار فرعی E 100000 150000 85000 127500 1680 2048
مجموع 1250000 1350000 1080500 1186000 9280 10496

بر اساس روش پیشنهاد شده می‌توان خسارات تأخیر را بین پیمانکاران تقسیم کرد. برای مثال بازه شماره 4 (تاریخ‌های 48-72 در جدول 3) را می‌توان به 4 روش زیر بین پیمانکاران تقسیم کرد.

روش 1: تقسیم بر اساس تعداد طرفین: مجموع خسارات تقسیم بر تعداد طرفین. مثلاً خسارت مربوط به پیمانکار فرعی C به صورت زیر محاسبه می‌شود:

2*30,000/3=$20,000

روش 2: تقسیم بر اساس وزن ارزش قرارداد اولیه طرفین. مثلاً خسارت مربوط به پیمانکار فرعی C به صورت زیر محاسبه می‌شود:

[200,000/(200,000+150,000+100,000)]*2*30,000 = $26,667

روش 3: تقسیم بر اساس وزن هزینه مستقیم فعالیت‌ها. مثلاً خسارت مربوط به پیمانکار فرعی C به صورت زیر محاسبه می‌شود:

[180,000/(180,000+120,000+85,000)]*2*30,000 = $28,052

روش 4: تقسیم بر اساس میزان نفر-ساعت کار کرده طرفین. مثلاً خسارت مربوط به پیمانکار فرعی C به صورت زیر محاسبه می‌شود:

[960/(960+2,400 +1,680)]*2*30,000=$11,429

جدول 5 خلاصه محاسبات برای سایر بازه‌های زمانی را نشان می‌دهد.

جدول 4) نتایج محاسبات

پنجره پیمانکار تعداد طرفین بر اساس ارزش قرارداد ($) بر اساس هزینه مستقیم ($) بر اساس نفر-ساعت
  برنامه ریزی واقعی برنامه ریزی واقعی برنامه ریزی واقعی
2 پیمانکار اصلی 60000 20000 20000 18113 19065 29091 25830
  پیمانکار فرعی A 60000 100000 100000 101887 100935 90909 94170
4 پیمانکار فرعی C 20000 26667 25532 28052 26374 11429 10976
  پیمانکار فرعی D 20000 20000 15319 18701 14945 28571 25610
  پیمانکار فرعی E 20000 13333 19149 13247 18681 20000 23415
5 پیمانکار فرعی D 90000 90000 90000 90000 90000 90000 90000
مجموع پیمانکار اصلی 60000 20000 20000 18113 19065 29091 25830
  پیمانکار فرعی A 60000 100000 100000 101887 100935 90909 94170
  پیمانکار فرعی C 20000 26667 25532 28052 26374 11429 10976
  پیمانکار فرعی D 110000 110000 105319 108701 104945 118571 115610
  پیمانکار فرعی E 20000 13333 19149 13247 18681 20000 23415

با توجه به نتایج بدست آمده مشخص است روش‌های مختلف تحلیل تأخیرات همزمان یکپارچگی ندارند و نتایج متفاوتی را به همراه دارند. بنابراین پیمانکاران فرعی باید مشخص کنند که در صورت بروز تأخیر‌های همزمان از کدام روش تقسیم‌بندی استفاده می‌شود تا از عدم هماهنگی حاصله بین روش‌ها جلوگیری شود. آن‌ها همچنین باید تصریح کنند که در چه شرایطی تحلیل تقسیم‌بندی اعمال خواهد شد.

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

No votes so far! Be the first to rate this post.

جهت خدمات مشاوره تماس بگیرید – تلفن (دفتر مرکزی): ۲۸۴۲۶۵۲۰  – ارتباط مستقیم با کارشناسان: ۶۶۱۶۸۲۱۸

دسته‌ها:
برنامه ریزی و کنترل پروژهمدیریت ادعا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

مقالات مرتبط

مهم‌ترین منابع آموزشی مدیریت ادعا (Claim management) و آنالیز تأخیرات

در این مطلب جامع قصد داریم مهم‌ترین منابع آموزشی بین‌المللی در مورد مدیریت ادعا، آنالیز تأخیرات و کمی‌سازی تأخیرات و سایر ادعا‌های مالی را معرفی کنیم. این منابع شامل دستورالعمل‌های…
بیش تر بخوانید

ملاحظات تمدید مدت پیمان در تخمین زمان پروژه برای پروژه‌های مشارکت عمومی

مدت پیمان یا مدت اجرای کار، مدت توافق شده بین پیمانکار و کارفرما برای اتمام پروژه در شرایط عادی است. با این حال، اغلب اوقات پروژه‌ها با افزایش زمان مواجه…
بیش تر بخوانید

آخرین مقالات پایگاه دانش

فهرست